واژه‌نامه تخصصی

اصطلاحات پایه

موتیف: قطعه‌ای تزئینی و مستقل از چرم که از نظر شکلی بسیار زیبا طراحی شده و گاه به آن «گل» نیز گفته می‌شود. معمولاً با دستگاه پرس صنعتی یا سی‌ان‌سی لیزر از چرم تهیه می‌شود و گاه شامل نقش برجسته حکاکی‌شده نیز هست. ویژگی اصلی موتیف، تکرارپذیری آن است؛ یعنی می‌توان آن را بر اساس ترکیب‌بندی مورد نظر، به صورت‌های گوناگون در کنار یکدیگر یا با چیدمان‌های متنوع (از جمله شمسه‌ای) در طرح به کار برد.

تریشه: نوار باریک (حدود ۱ میلی‌متر) بریده‌شده از چرم کفی برای بافت، پیچ و جزئیات.

دونَم: حالت نیمه‌خشکِ چرم پس از اعمال محلول تثبیت زیرکار؛ مرحله‌ای که طبق روش اجرایی برای مشته‌زنی دوم در نظر گرفته می‌شود.

پایه کار: سطح یا شیئی که اثر چرمی روی آن اجرا می‌شود؛ مانند جلد، جعبه یا پایهٔ مناسب دیگر. انتخاب زیرکار به نوع اثر و سازگاری آن با مواد اتصال بستگی دارد.

چسب آهن: ماده متصل‌کننده و مستحکم‌کننده اصلی (چسب صنعتی / چسب موکت). مارک پیشنهادی: پارس ۸۸۸۸.

عناصر اسلیمی

ترنج: عنصر مرکزی ترکیب‌بندی کلاسیک ایرانی.

لچک: گوشه‌های مثلثی‌شکل در ترکیب‌بندی.

گوشه: عناصر تزئینی در چهار گوشه کادر.

حاشیه: نوار پیرامونی طرح.

شمسه: عنصر شعاعی و مرکزی شبیه خورشید.

کتیبه: نوار نوشتاری یا تزئینی افقی.

نشان اسلیمی: موتیف‌های اصلی کاربردی در معرق چرم.

مشبک: طرحی دارای فضاهای خالی و پیوستگی‌های شبکه‌مانند؛ در کاربردهای چرمی، نام‌گذاری آن باید با تکنیک واقعی اثر تطبیق داده شود.

سه خط پایه اسلیمی

خط ربع‌دایره: منحنی کامل پایه.

خط نیمه‌گرد: منحنی متوسط.

خط اس‌شکل: منحنی Sمانند برای انتقال و اتصال.

مواد و ابزار

خمیر دورگیر طلایی ویترای: جایگزین خمیر طلا برای خال‌زنی و دورگیری طلایی.

عدل: واحد بسته‌بندی چرم کفی؛ در واژگان این پروژه، عدل گاوی در اندازه‌های ۱۰، ۱۶ و ۲۰ ورقی و عدل شتر به‌صورت ۳۵ کیلویی ذکر می‌شود.

منبت چرم: قلمزنی با سمبه (نقش‌انداز، بغل‌کوب، زمینه‌کوب) و حکاکی با چاقو/کاتر؛ هنر مرتبط و منبع موتیف.

سمبه: ابزار نقش‌انداز برای ایجاد اختلاف سطح روی رخ چرم و برشی دایره‌ای برای سوراخ‌کاری.

اصطلاحات هنری

تنالیته: درجه و رابطهٔ روشنایی یا تیرگی رنگ‌ها در یک ترکیب؛ کاربرد دقیق اصطلاح باید با بافت آموزشی جمله سنجیده شود.

کنتراست: تفاوت قابل‌تشخیص میان عناصر بصری، مانند روشنایی و تیرگی، رنگ، اندازه یا بافت؛ در رنگ، کنتراست به تفاوت میان رنگ‌ها یا ارزش‌های نوری اشاره دارد.

آبجکت (عنصر): هر موضوع فیزیکی مستقل در یک تصویر.

سابجکت: موضوع فکری (غیر فیزیکی).